Ενδοαυλικό Laser: Το «Υπερόπλο» στη Θεραπεία των Κιρσών

Τι είναι το ενδοαυλικό laser

Το ενδοαυλικό laser (θα το συναντήσετε και ως ενδοαυλικό λέιζερ ή με τη διεθνή συντομογραφία EVLA) είναι μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος για τη θεραπεία της φλεβικής ανεπάρκειας και των κιρσών κάτω άκρων. Αντί να αφαιρεθεί η ανεπαρκής φλέβα με τομές, μια λεπτή οπτική ίνα προωθείται μέσα στον αυλό της και εκπέμπει ενέργεια laser. Η θερμότητα προκαλεί σύμπτυξη του τοιχώματος και η φλέβα κλείνει. Το αίμα ακολουθεί πλέον τις υγιείς φλέβες, ενώ ο οργανισμός απορροφά σταδιακά τη φλέβα που έκλεισε.

Η βασική διαφορά από την κλασική σαφηνεκτομή είναι απλή: η φλέβα δεν βγαίνει, σφραγίζεται από μέσα. Γι’ αυτό δεν υπάρχουν τομές, ράμματα και πολυήμερη αποχή από την εργασία.

Ενδοαυλικό, ενδοφλέβιο ή ενδοφλεβικό laser: υπάρχει διαφορά;

Όχι. Οι όροι ενδοαυλικό laser, ενδοφλέβιο laser και ενδοφλεβικό laser περιγράφουν την ίδια τεχνική. «Ενδοαυλικό» σημαίνει ότι η ίνα δουλεύει μέσα στον αυλό του αγγείου, «ενδοφλέβιο» ότι το αγγείο αυτό είναι φλέβα. Στη διεθνή βιβλιογραφία θα βρείτε τους όρους EVLA (Endovenous Laser Ablation) και EVLT. Όποια ονομασία κι αν διαβάσετε, η μέθοδος είναι μία.

Σε ποιους ασθενείς ενδείκνυται

Η ένδειξη δεν μπαίνει με το μάτι. Μπαίνει με το triplex φλεβών, που δείχνει ποια φλέβα ανεπαρκεί, σε ποιο μήκος και με ποια διάμετρο. Το ενδοαυλικό laser επιλέγεται συνήθως όταν υπάρχει:

• ανεπάρκεια της μείζονος ή της ελάσσονος σαφηνούς φλέβας με παλινδρόμηση αίματος
• κιρσοί κάτω άκρων που προκαλούν βάρος, πρήξιμο, νυχτερινές κράμπες ή κνησμό
• αλλοιώσεις του δέρματος γύρω από τον αστράγαλο, όπως υπέρχρωση ή έκζεμα
• ιστορικό θρομβοφλεβίτιδας ή αιμορραγίας από κιρσό
• φλεβικό έλκος, ενεργό ή επουλωμένο
• υποτροπή κιρσών μετά από παλαιότερη επέμβαση, όταν η ανατομία το επιτρέπει

Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί κριτήριο. Μετρούν η γενική κατάσταση της υγείας και τα ευρήματα του υπερήχου.

Πότε αναβάλλεται ή δεν ενδείκνυται

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο αγγειοχειρουργός θα προτείνει αναβολή ή άλλη μέθοδο:

• οξεία εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση
• εγκυμοσύνη, όπου η θεραπεία προγραμματίζεται μετά τον τοκετό
• σοβαρή περιφερική αρτηριακή νόσος
• αδυναμία βάδισης μετά την επέμβαση
• πολύ ελικοειδής ή πολύ επιφανειακή φλέβα, που δυσκολεύει την προώθηση της ίνας

Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν εναλλακτικές, όπως η σκληροθεραπεία με αφρό, και η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα.

Τι προηγείται της επέμβασης

Η προετοιμασία είναι σύντομη, αλλά καθορίζει το αποτέλεσμα.

• Χαρτογράφηση με triplex. Ο ιατρός σημειώνει στο δέρμα την πορεία της φλέβας, το σημείο παρακέντησης και τους κλάδους που χρειάζονται συμπληρωματική αντιμετώπιση.
• Ιατρικό ιστορικό. Αναφέρετε φάρμακα, ιδίως αντιπηκτικά και ορμονικά σκευάσματα, αλλεργίες και τυχόν ιστορικό θρόμβωσης.
• Προεγχειρητικός έλεγχος. Το είδος των εξετάσεων ορίζεται από τον ιατρό, ανάλογα με την ηλικία και τα συνοδά νοσήματα.
• Κάλτσα διαβαθμισμένης συμπίεσης. Την προμηθεύεστε από πριν, στο σωστό μέγεθος, για να τη φορέσετε αμέσως μετά.

Η επέμβαση βήμα προς βήμα

1. Παρακέντηση. Με καθοδήγηση υπερήχου, ο αγγειοχειρουργός εισάγει μια λεπτή βελόνα στη φλέβα, συνήθως στο ύψος του γόνατος ή της κνήμης.
2. Προώθηση της οπτικής ίνας. Η ίνα φτάνει μέχρι λίγο πριν από τη συμβολή της σαφηνούς με το εν τω βάθει σύστημα. Η θέση της άκρης ελέγχεται με ακρίβεια στον υπέρηχο.
3. Αναισθησία γύρω από τη φλέβα. Αραιό αναισθητικό διάλυμα εγχέεται κατά μήκος της. Μουδιάζει την περιοχή και ταυτόχρονα προστατεύει το δέρμα και τους γύρω ιστούς από τη θερμότητα.
4. Ενεργοποίηση του laser. Η ίνα αποσύρεται αργά και σταθερά, ενώ εκπέμπει ενέργεια. Η φλέβα κλείνει τμήμα προς τμήμα.
5. Έλεγχος και επίδεση. Ο υπέρηχος επιβεβαιώνει τη σύγκλειση. Τοποθετείται η κάλτσα συμπίεσης και ο ασθενής σηκώνεται και περπατά.

Η διαδικασία διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα για κάθε πόδι. Αν υπάρχουν μεγάλοι επιφανειακοί κιρσοί, αντιμετωπίζονται στον ίδιο χρόνο με μικροφλεβεκτομές ή αργότερα με σκληροθεραπεία.

Αναισθησία: πονάει το ενδοαυλικό laser;

Η ερώτηση αυτή έρχεται πρώτη σε κάθε ραντεβού. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης ο ασθενής δεν πονά, γιατί η περιοχή έχει αναισθητοποιηθεί. Αυτό που γίνεται αισθητό είναι τα τσιμπήματα της έγχυσης του αναισθητικού. Το είδος της αναισθησίας το αποφασίζει ο ιατρός μαζί με τον αναισθησιολόγο, ανάλογα με την έκταση της επέμβασης και τις ανάγκες του ασθενούς.

Τις επόμενες ημέρες είναι συχνό ένα αίσθημα «τραβήγματος» στην εσωτερική επιφάνεια του μηρού. Υποχωρεί μόνο του ή με απλό αναλγητικό.

Μετά το ενδοαυλικό laser: ανάρρωση και οδηγίες

Η αποθεραπεία είναι ο λόγος που οι περισσότεροι ασθενείς προτιμούν τη μέθοδο. Σε γενικές γραμμές ισχύουν τα εξής, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού σας:

• Περπάτημα από την πρώτη ώρα. Η βάδιση προστατεύει από τη θρόμβωση. Αποφεύγονται η πολύωρη ακινησία και η ορθοστασία.
• Κάλτσα συμπίεσης. Φοριέται για το διάστημα που θα οριστεί, συνήθως μία έως δύο εβδομάδες.
• Εργασία. Η επιστροφή σε εργασία γραφείου γίνεται συνήθως μέσα σε λίγες ημέρες. Η βαριά χειρωνακτική εργασία χρειάζεται λίγο περισσότερο χρόνο.
• Άσκηση. Το περπάτημα επιτρέπεται αμέσως. Η έντονη γυμναστική και η άρση βαρών αναβάλλονται για μία με δύο εβδομάδες.
• Ζέστη και ήλιος. Αποφεύγονται τα πολύ ζεστά μπάνια, η σάουνα και η έκθεση της περιοχής στον ήλιο όσο υπάρχουν μελανιές.
• Ταξίδια. Για πολύωρη πτήση τις πρώτες εβδομάδες συμβουλευτείτε τον ιατρό σας.

Ο πρώτος επανέλεγχος με triplex γίνεται μέσα στις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες και επιβεβαιώνει ότι η φλέβα έχει κλείσει.

Πιθανές παρενέργειες και επιπλοκές

Καμία ιατρική πράξη δεν είναι χωρίς πιθανότητα παρενεργειών, και ο ασθενής πρέπει να τις γνωρίζει πριν αποφασίσει.

Συχνές και παροδικές:

• μελανιές κατά μήκος της φλέβας
• αίσθημα σκληρίας ή «χορδής» στον μηρό
• ήπιος πόνος τις πρώτες ημέρες

Λιγότερο συχνές:

• επιπολής φλεβίτιδα σε κάποιον κλάδο
• παροδικό μούδιασμα σε μικρή περιοχή του δέρματος, από ερεθισμό αισθητικού νεύρου
• υπέρχρωση του δέρματος πάνω από τη φλέβα

Σπάνιες:

• εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση
• έγκαυμα του δέρματος
• λοίμωξη στο σημείο της παρακέντησης

Επικοινωνήστε άμεσα με τον ιατρό σας αν εμφανιστεί έντονο πρήξιμο σε όλο το πόδι, πόνος στη γάμπα που επιμένει, πυρετός ή δύσπνοια.

Αποτελέσματα: πόσο διαρκούν και πότε υπάρχει υποτροπή

Στις δημοσιευμένες μελέτες η φλέβα που θεραπεύεται με ενδοαυλικό laser παραμένει κλειστή σε ποσοστό άνω του 90% των ασθενών στα επόμενα χρόνια. Τα συμπτώματα, δηλαδή το βάρος, το πρήξιμο και οι κράμπες, υποχωρούν συνήθως μέσα στις πρώτες εβδομάδες. Οι ορατοί κιρσοί μικραίνουν σταδιακά και όσοι επιμένουν αντιμετωπίζονται συμπληρωματικά.

Η φλεβική ανεπάρκεια όμως είναι χρόνια πάθηση με κληρονομικό υπόβαθρο. Το laser θεραπεύει τη συγκεκριμένη φλέβα, δεν αλλάζει την προδιάθεση. Με τα χρόνια μπορεί να ανεπαρκήσει άλλη φλέβα, γι’ αυτό ο περιοδικός έλεγχος με triplex έχει νόημα ακόμη και όταν όλα πάνε καλά.

Ενδοαυλικό laser και άλλες μέθοδοι

Το laser δεν είναι η μόνη σύγχρονη επιλογή, και ένας σοβαρός αγγειοχειρουργός θα σας εξηγήσει γιατί προτείνει τη μία ή την άλλη.

• Ραδιοσυχνότητες (RFA). Θερμική μέθοδος με καθετήρα αντί για οπτική ίνα. Τα αποτελέσματα είναι συγκρίσιμα με του laser.
• Βιολογική κόλλα. Σφραγίζει τη φλέβα χωρίς θερμότητα, άρα χωρίς αναισθησία κατά μήκος της. Εφαρμόζεται σε επιλεγμένους ασθενείς.
• Σκληροθεραπεία με αφρό. Χρήσιμη για ελικοειδείς κλάδους και υποτροπές. Συχνά χρειάζεται επανάληψη.
• Κλασική σαφηνεκτομή. Σήμερα έχει περιορισμένες ενδείξεις. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν τις ενδοφλέβιες θερμικές τεχνικές ως πρώτη επιλογή όταν η ανατομία το επιτρέπει.

Τα νεότερα συστήματα laser με μεγαλύτερο μήκος κύματος και ακτινική ίνα κατανέμουν την ενέργεια ομοιόμορφα στο τοίχωμα της φλέβας, κάτι που συνδέεται με λιγότερες μελανιές και ηπιότερη μετεγχειρητική ενόχληση.

Κόστος ενδοαυλικού laser: από τι εξαρτάται

Δεν υπάρχει μία τιμή για όλους. Το κόστος διαμορφώνεται από το αν θα θεραπευτεί το ένα ή και τα δύο πόδια, από το πόσες φλέβες ανεπαρκούν, από το αν χρειάζονται συμπληρωματικές μικροφλεβεκτομές, από το νοσηλευτήριο και από την ασφαλιστική κάλυψη του ασθενούς. Ρεαλιστική εικόνα μπορεί να δοθεί μόνο μετά την κλινική εξέταση και το triplex.

Όταν συγκρίνετε προσφορές, ρωτήστε τι ακριβώς περιλαμβάνεται: αμοιβή ιατρού και αναισθησιολόγου, αναλώσιμα, η ίνα του laser, οι επανέλεγχοι.

Γιατί οι κάλτσες και οι αλοιφές δεν αρκούν

Οι κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης, τα φλεβοτονικά φάρμακα και οι δροσιστικές γέλες έχουν θέση στη φροντίδα των ποδιών. Μειώνουν το πρήξιμο, ανακουφίζουν από το βάρος και βοηθούν τον ασθενή να περάσει πιο ξεκούραστα την ημέρα. Δεν διορθώνουν όμως τη βαλβίδα που έχει χαλάσει. Μόλις βγει η κάλτσα, το αίμα παλινδρομεί ξανά προς τα κάτω και η πίεση στις φλέβες επιστρέφει.

Γι’ αυτό η συντηρητική αγωγή θεωρείται λύση για όσους δεν μπορούν ή δεν θέλουν να υποβληθούν σε θεραπεία, ή γέφυρα μέχρι να γίνει η επέμβαση. Όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ανεπάρκεια με συμπτώματα, η σύγκλειση της φλέβας είναι αυτή που αλλάζει την πορεία της νόσου.

Μύθοι και αλήθειες για το ενδοαυλικό laser

«Αν κλείσει η φλέβα, από πού θα περνά το αίμα;» Η φλέβα που ανεπαρκεί δεν εξυπηρετεί πια την κυκλοφορία. Αντίθετα, την επιβαρύνει. Το αίμα επιστρέφει στην καρδιά κυρίως από το εν τω βάθει φλεβικό σύστημα, που αναλαμβάνει χωρίς πρόβλημα.

«Θα χρειαστώ τη σαφηνή αν κάνω κάποτε bypass.» Μια διατεταμένη, ανεπαρκής σαφηνής συνήθως δεν είναι κατάλληλη ως μόσχευμα. Αν υπάρχει τέτοιος προβληματισμός, συζητήστε τον με τον ιατρό σας πριν από την επέμβαση.

«Το laser είναι μόνο για την αισθητική.» Η βασική ένδειξη είναι ιατρική: συμπτώματα, δερματικές αλλοιώσεις, πρόληψη επιπλοκών. Η αισθητική βελτίωση έρχεται ως συνέπεια.

«Μετά το laser οι κιρσοί δεν ξαναβγαίνουν ποτέ.» Η φλέβα που θεραπεύτηκε μένει κλειστή στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών. Η προδιάθεση όμως παραμένει και νέοι κιρσοί μπορούν να εμφανιστούν σε άλλες φλέβες.

«Είμαι πολύ μεγάλος για επέμβαση.» Επειδή η μέθοδος δεν απαιτεί τομές και πολυήμερη κατάκλιση, εφαρμόζεται και σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας, εφόσον το επιτρέπει η γενική τους κατάσταση.

Η πρώτη επίσκεψη: τι να περιμένετε

Στο πρώτο ραντεβού ο αγγειοχειρουργός παίρνει αναλυτικό ιστορικό και εξετάζει τα πόδια σας σε όρθια θέση. Ακολουθεί το triplex φλεβών, επίσης όρθια, γιατί έτσι φαίνεται η παλινδρόμηση. Η εξέταση είναι ανώδυνη και διαρκεί λίγα λεπτά. Στο τέλος θα γνωρίζετε ποια φλέβα ευθύνεται, αν το ενδοαυλικό laser είναι η κατάλληλη λύση για εσάς και τι άλλο μπορεί να χρειαστεί, για παράδειγμα σκληροθεραπεία για τις ευρυαγγείες.

Πάρτε μαζί σας παλαιότερες εξετάσεις και τη λίστα των φαρμάκων σας. Και μη διστάσετε να ρωτήσετε: πόσο θα λείψω από τη δουλειά, τι αναισθησία θα γίνει, πότε θα είναι ο επανέλεγχος.

Πώς επιλέγετε αγγειοχειρουργό για ενδοαυλικό laser

Το μηχάνημα δεν κάνει τη θεραπεία μόνο του. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τη σωστή ένδειξη, την ακριβή χαρτογράφηση και την εμπειρία του χειρουργού στη συγκεκριμένη τεχνική. Λίγα πρακτικά κριτήρια:

• ο ιατρός κάνει ο ίδιος το triplex και σας εξηγεί τα ευρήματα
• σας παρουσιάζει και τις εναλλακτικές μεθόδους, όχι μόνο μία
• σας ενημερώνει για τις πιθανές επιπλοκές χωρίς να τις υποβαθμίζει
• προβλέπει συγκεκριμένο πρόγραμμα επανελέγχων
• είναι διαθέσιμος για απορίες τις πρώτες ημέρες μετά την επέμβαση

Ενδοαυλικό laser και ευρυαγγείες: τι αντιμετωπίζεται και τι όχι

Το ενδοαυλικό laser απευθύνεται στις μεγάλες φλέβες που ανεπαρκούν. Δεν είναι θεραπεία για τις ευρυαγγείες, τα λεπτά κόκκινα και μπλε φλεβίδια της επιφάνειας. Αυτά αντιμετωπίζονται με σκληροθεραπεία ή με διαδερμικό laser. Η σειρά έχει σημασία: όταν πίσω από τις ευρυαγγείες υπάρχει ανεπάρκεια της σαφηνούς, προηγείται η σύγκλειση της φλέβας και ακολουθεί η σκληροθεραπεία. Διαφορετικά το αισθητικό αποτέλεσμα δεν κρατά.

Τι να θυμάστε

• Το ενδοαυλικό laser κλείνει την ανεπαρκή φλέβα από μέσα, χωρίς τομές.
• Η ένδειξη μπαίνει μόνο μετά από triplex φλεβών.
• Ο ασθενής περπατά αμέσως και στις περισσότερες περιπτώσεις φεύγει την ίδια ημέρα.
• Οι μελανιές και το αίσθημα τραβήγματος είναι συχνά και περνούν. Το επίμονο πρήξιμο ή ο πόνος στη γάμπα θέλουν άμεσο έλεγχο.
• Η φλεβική ανεπάρκεια είναι χρόνια πάθηση, γι’ αυτό ο επανέλεγχος δεν παραλείπεται.

Αν σας απασχολούν κιρσοί κάτω άκρων, βάρος ή πρήξιμο στα πόδια, κλείστε ένα ραντεβού για κλινική εξέταση και triplex. Μετά τον έλεγχο θα ξέρετε με βεβαιότητα αν το ενδοαυλικό laser είναι η κατάλληλη λύση για εσάς.

Συχνές Ερωτήσεις

Πόσο διαρκεί η επέμβαση με ενδοαυλικό laser;

Συνήθως λιγότερο από μία ώρα για κάθε πόδι. Ο ασθενής περπατά αμέσως μετά και στις περισσότερες περιπτώσεις επιστρέφει σπίτι του την ίδια ημέρα.

Γίνεται ενδοαυλικό laser και στα δύο πόδια μαζί;

Σε πολλούς ασθενείς ναι. Η απόφαση εξαρτάται από την έκταση του προβλήματος και λαμβάνεται από τον αγγειοχειρουργό μετά το triplex.

Γίνεται το ενδοαυλικό laser το καλοκαίρι;

Καμία εποχή δεν αποτελεί αντένδειξη. Το καλοκαίρι χρειάζεται περισσότερη προσοχή στην έκθεση στον ήλιο και η κάλτσα συμπίεσης είναι λιγότερο άνετη, γι’ αυτό πολλοί προτιμούν τους δροσερότερους μήνες.

Ενδοαυλικό laser ή ενδοαυλικό λέιζερ: είναι η ίδια θεραπεία;

Ναι. Πρόκειται για την ίδια μέθοδο, που αναφέρεται επίσης ως ενδοφλέβιο ή ενδοφλεβικό laser και διεθνώς ως EVLA.