Γράφει ο Κωνσταντίνος Ν. Ξηρομερίτης, Διευθυντής Δ’ Αγγειοχειρουργικής Κλινικής – Ενδοαυλικό Laser Φλεβικών Παθήσεων Metropolitan General.
Ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής καλείται η εντοπισμένη διάταση πάνω από το 50% της φυσιολογικής διαμέτρου (περίπου 2 εκατοστά), Πρόκειται για μία εντελώς ασυμπτωματική (στο 80% των περιπτώσεων) και δυνητικά απειλητική για τη ζωή πάθηση και συνήθως η διάγνωση προκύπτει εντελώς τυχαία στα πλαίσια κάποιου απεικονιστικού ελέγχου για τη διερεύνηση κάποιας άλλης πάθησης.
Η τυπική συμπτωματολογία του ανευρύσματος κοιλιακής αορτής (όταν υπάρχει) είναι κοιλιακό αίσθημα παλμών καθώς και χρόνιο άτυπο κοιλιακό ή οσφυικό άλγος. Σε περίπτωση ρήξης του ανευρύσματος (λίαν θορυβώδης και άκρως επικίνδυνη για τη ζωή κατάσταση) ο πόνος είναι πολύ οξύς και ακτινοβολεί στους γλουτούς, στη βουβωνική περιοχή, στο όσχεο ή στους όρχεις. Το άλγος κατά τη ρήξη του ανευρύσματος είναι συνήθως αιφνίδιας έναρξης, συνεχές ή κωλικοειδές. Μπορεί κανείς να ψηλαφά μία σφύζουσα κοιλιακή μάζα και ο ασθενής να βρίσκεται σε καταπληξία ή να έχει προκληθεί συγκοπικό επεισόδιο. Η πιο συχνή επιπλοκή είναι η ρήξη (περίπου 7/100000) και ακολουθούν σε συχνότητα η πίεση εκ των έσω παρακείμενων ιστών καθώς και θρομβοεμβολικά επεισόδια.
Ο ρυθμός με τον οποίο αυξάνεται κάποιο ανεύρυσμα καθώς και η μέγιστη διάμετρός του αποτελούν βασικό κριτήριο για τον κίνδυνο ρήξης του ανευρύσματος.
Πιο συγκεκριμένα, ιδιαίτερα υψηλής επικινδυνότητας θεωρούνται τα ανευρύσματα που έχουν μεγαλύτερη διάμετρο μεγαλύτερη ταχύ ρυθμό αύξησης.
Συνήθως το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής (ΑΚΑ) προκύπτει μέσα από μία χρόνια εκφυλιστική διεργασία. Πολυκεντρικές μελέτες φανερώνουν ότι σε ασθενείς με ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής διαπιστώνονται διαταραχές στην ποσότητα της σύστασης των δομικών πρωτεινών του αρτηριακού τοιχώματος ελαστίνη και κολλαγόνο.
Συγκεκριμένες, ιδιάζουσες δομικές, αλλά κυρίως αιμοδυναμικές συνθήκες που επικρατούν ως επί το πλείστον στην αορτή κάτω από το επίπεδο των νεφρικών αρτηριών μπορούν να εξηγήσουν τη συντριπτική πλειοψηφία ΑΚΑ στη συγκεκριμένη ανατομική περιοχή. Η χωρίς εξήγηση πολλές φορές παρουσία φλεγμονωδών κυττάρων στον έσω ελαστικό και τον έξω χιτώνα της αορτής πιθανόν και να αποτελεί πρώιμο και καθοριστικό παθοφυσιολογικό παράγοντα για την δημιουργία του ΑΚΑ.
Το ανδρικό φύλο υπερέχει με αναλογία 3-8:1. Παρατηρείται 6πλάσια πιθανότητα διάγνωσης ανευρύσματος σε συγγενείς 1ου βαθμού ασθενούς με ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής. Οι περισσότεροι ασθενείς με ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής βρίσκονται συνήθως γύρω από την ηλικία των 55 ετών. Θεωρείται κάποιου είδους αντίδραση του αγγειακού τοιχώματος σε διάφορες ασθένειες. Αρκετά συχνά συνοδεύεται και από άλλες παθήσεις, όπως η περιφερική αποφρακτική αρτηριοπάθεια, η στεφανιαία νόσος και διάφορες σοβαρές ή μη αναπνευστικές διαταραχές, όπως η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.
Από τη λεπτομερή λήψη ιστορικού και την κλινική εξέταση συνήθως εντοπίζει κανείς τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου. Ακολούθως ο ιατρός (συνήθως ακτινολόγος-απεικονιστής) ανακαλύπτει το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής με έναν απλό, τυχαίο διαγνωστικό έλεγχο (screening guidelines) με υπερηχογράφημα άνω και κάτω κοιλίας.
Στη συνέχεια μία αξονική τομογραφία με σκιαγραφικό ή και μία αγγειογραφία (έπεται πάντα της διάγνωσης) θα αναδείξει όλες τις επιπλέον πολύτιμες πληροφορίες για το σχεδιασμό και καθορισμό των τεχνικών λεπτομερειών της επεμβατικής αντιμετώπισης του ΑΚΑ.
Το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής πρέπει να αντιμετωπίζεται επεμβατικά όταν ο προβλεπόμενος κίνδυνος επιπλοκών υπερβαίνει τον προβλεπόμενο κίνδυνο της χειρουργικής επέμβασης. Τα ραγέντα ΑΚΑ χρήζουν επείγουσας χειρουργικής αντιμετώπισης ενώ τα συμπτωματικά (επώδυνα) χρήζουν άμεσης χειρουργικής επέμβασης ανεξαρτήτως μεγέθους του ανευρύσματος ή της παρουσίας συνοδών νόσων. Εξαίρεση αποτελούν οι ασθενείς με πολύ περιορισμένο προσδόκιμο επιβίωσης. Σχετικές ενδείξεις αντιμετώπισης αποτελούν το ατρακτοειδές ανεύρυσμα με μέγιστη διάμετρο ≥ 5,5 εκ. καθώς και το σακκοειδές με αύξηση της μέγιστης διαμέτρου περισσότερο από7-8 mm/έτος.
Επιπλοκές και επανεπεμβάσεις
Η ενδαγγειακή αποκατάσταση ανευρύσματος κοιλιακής αορτής πρέπει να διενεργείται μόνο σε Κέντρα με τεκμηριωμένη περιεγχειρητική θνητότητα < 3% και ποσοστό μετατροπής σε ανοιχτή επέμβαση < 2%.
Επείγoυσα ενδαγγειακή αποκατάσταση μπορεί να διενεργηθεί σε ραγέντα ΑΚΑ, υπό την προυπόθεση ότι έχουν συμβατή ανατομία.
Το κόστος της θεραπείας εξαρτάται από την περίπτωση του ασθενή. Για περισσότερες πληροφορίες για τις τιμές, παρακαλώ επικοινωνήστε με τον ιατρό.
Στις περισσότερες περιπτώσεις κανένα, γι’ αυτό συχνά ανακαλύπτεται τυχαία σε υπερηχογράφημα. Ξαφνικός, έντονος πόνος στην κοιλιά ή στη μέση σε άτομο με γνωστό ανεύρυσμα είναι επείγουσα κατάσταση και απαιτεί άμεση μεταφορά σε νοσοκομείο.
Ο έλεγχος με υπερηχογράφημα κοιλίας συνιστάται κυρίως σε άνδρες άνω των 65 ετών, σε καπνιστές ή πρώην καπνιστές και σε όσους έχουν συγγενή πρώτου βαθμού με ανεύρυσμα. Η εξέταση είναι απλή, ανώδυνη και χωρίς ακτινοβολία.
Η αποκατάσταση συζητείται συνήθως όταν η διάμετρος φτάσει περίπου τα 5,5 εκατοστά στους άνδρες και τα 5 στις γυναίκες, όταν το ανεύρυσμα μεγαλώνει γρήγορα ή όταν δίνει συμπτώματα. Η τελική απόφαση είναι εξατομικευμένη.
Στην ενδαγγειακή αποκατάσταση (EVAR) τοποθετείται ενδομόσχευμα μέσα από τις μηριαίες αρτηρίες, χωρίς μεγάλη τομή στην κοιλιά. Η ανοιχτή επέμβαση παραμένει επιλογή σε συγκεκριμένες ανατομίες. Η καταλληλότητα κρίνεται με αξονική αγγειογραφία.
Με υπερηχογράφημα ή αξονική σε τακτά διαστήματα που ορίζει ο αγγειοχειρουργός ανάλογα με τη διάμετρο. Παράλληλα έχουν μεγάλη σημασία η διακοπή του καπνίσματος και η καλή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.
