Βάρος στα πόδια στο τέλος της ημέρας, πρήξιμο γύρω από τους αστραγάλους, νυχτερινές κράμπες και πιο εμφανείς φλέβες μπορεί να είναι εκδηλώσεις της φλεβικής ανεπάρκειας. Τα συμπτώματα αυτά χρειάζονται αξιολόγηση από τον Αγγειοχειρουργό, καθώς δεν οφείλονται πάντοτε στην ίδια αιτία.
Η διατροφή δεν αποκαθιστά την ανεπάρκεια στις βαλβίδες των φλεβών που δυσλειτουργούν. Μπορεί, όμως, να υποστηρίξει τον έλεγχο του βάρους, την καλή λειτουργία του εντέρου και τη διαχείριση παραγόντων που επηρεάζουν το πρήξιμο (οίδημα). Ακολουθούν τροφές που μπορείτε να εντάξετε στο καθημερινό σας πλάνο, επιλογές που χρειάζονται περιορισμό και οι περιπτώσεις όπου απαιτείται ιατρική αντιμετώπιση.
Πώς Συνδέεται η Διατροφή με τη Φλεβική Ανεπάρκεια
Οι φλέβες των κάτω άκρων επαναφέρουν το αίμα προς την καρδιά, με τη βοήθεια της μυϊκής αντλίας των ποδιών και των βαλβίδων τους. Όταν οι βαλβίδες δεν κλείνουν σωστά (ερμητικά), μέρος του αίματος επιστρέφει προς τα κάτω (παλινδρομεί) και αυξάνεται η φλεβική πίεση. Σταδιακά αναπτύσσεται ενοχλητική συμπτωματολογία και παρατηρούμε την ανάπτυξη διογκωμένων φλεβών, οι κιρσοί στα κάτω άκρα.
Η διατροφή συνδέεται με παράγοντες που επηρεάζουν τα συμπτώματα και τη συνολική αγγειακή υγεία:
- Σωματικό βάρος: η αύξηση του σωματικού βάρους σε σύντομο χρονικό διάστημα μπορεί να επιβαρύνει τη φλεβική κυκλοφορία των κάτω άκρων.
- Δυσκοιλιότητα: η έντονη προσπάθεια κατά την κένωση αυξάνει την ενδοκοιλιακή πίεση και η πίεση αυτή μεταφέρεται στο φλεβικό δίκτυο των κάτω άκρων.
- Κατακράτηση υγρών: η υπερβολική πρόσληψη αλατιού μπορεί να συμβάλλει στο έντονο οίδημα των ποδιών.
- Ισορροπημένη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών: η βιταμίνη C και άλλα συστατικά των τροφών υποστηρίζουν φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θεραπεύουν τη φλεβική ανεπάρκεια.
Τροφές που Αξίζει να Προτιμάτε
Τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες
Οι φυτικές ίνες βοηθούν στη λειτουργία του εντέρου. Πηγές τους είναι όσπρια, βρώμη, δημητριακά ολικής άλεσης, καστανό ρύζι, λαχανικά, φρούτα με τη φλούδα, λιναρόσπορος και chia. Αυξήστε τις σταδιακά, με κατάλληλη πρόσληψη υγρών, για να περιορίσετε το φούσκωμα.
Τροφές πλούσιες σε φλαβονοειδή
Τα φλαβονοειδή απαντώνται σε πολλά τρόφιμα. Ορισμένα, όπως η διοσμίνη, η εσπεριδίνη και η ρουτίνη, έχουν μελετηθεί σε φλεβοτονωτικά σκευάσματα. Αυτό δεν τεκμηριώνει αντίστοιχο θεραπευτικό αποτέλεσμα από τις τροφές. Πηγές διαφορετικών φλαβονοειδών είναι:
- Εσπεριδοειδή (πορτοκάλια, μανταρίνια, λεμόνια, γκρέιπφρουτ), ιδιαίτερα στη λευκή εσωτερική φλούδα
- Φρούτα του δάσους (μύρτιλα, βατόμουρα, φραγκοστάφυλα), κεράσια και σκούρα σταφύλια
- Κρεμμύδι, μήλο με τη φλούδα, μπρόκολο, σπανάκι
- Φαγόπυρο, που περιέχει ρουτίνη
- Πράσινο τσάι και μαύρη σοκολάτα με υψηλή περιεκτικότητα σε κακάο, με μέτρο
Τα φλεβοτονωτικά έχουν συγκεκριμένη σύνθεση και δοσολογία, διαφέρουν από τις τροφές και χρησιμοποιούνται μετά από σύσταση γιατρού.
Τροφές πλούσιες σε βιταμίνη C
Η βιταμίνη C συμμετέχει στη σύνθεση του κολλαγόνου, το οποίο υπάρχει και στο αγγειακό τοίχωμα. Πηγές της είναι οι πιπεριές, τα ακτινίδια, τα εσπεριδοειδή, οι φράουλες, το μπρόκολο και το λάχανο. Η κάλυψη των αναγκών εξαρτάται από τις ποσότητες και το συνολικό διαιτολόγιο.
Τροφές πλούσιες σε κάλιο
Το κάλιο συμμετέχει στη ρύθμιση της ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών. Υπάρχει στις μπανάνες, στο αβοκάντο, στις πατάτες, στα όσπρια, στις ντομάτες, στα φυλλώδη λαχανικά και στο γιαούρτι. Δεν αποτελεί θεραπεία για το φλεβικό οίδημα. Αν έχετε νεφρική νόσο ή λαμβάνετε φάρμακα που επηρεάζουν τα επίπεδά του, ζητήστε πρώτα οδηγίες από τον γιατρό σας.
Ψάρια και ελαιόλαδο
Τα λιπαρά ψάρια, όπως η σαρδέλα, ο γαύρος, το σκουμπρί και ο σολομός, και το παρθένο ελαιόλαδο εντάσσονται στη μεσογειακή διατροφή. Το διατροφικό αυτό πρότυπο υποστηρίζει τη συνολική καρδιαγγειακή υγεία, χωρίς να αποτελεί ειδική θεραπεία των φλεβών.
Νερό
Η κατάλληλη πρόσληψη υγρών βοηθά τις φυτικές ίνες να λειτουργήσουν και συμβάλλει στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας. Οι ανάγκες διαφέρουν ανάλογα με τη ζέστη, τη δραστηριότητα, τη διατροφή και την υγεία σας. Μην αυξάνετε αυθαίρετα τα υγρά αν έχετε οδηγία περιορισμού τους από τον γιατρό.
Τροφές που Καλό Είναι να Περιορίσετε
- Αλάτι και πολύ αλμυρά τρόφιμα: αλλαντικά, κονσέρβες, έτοιμες σάλτσες, κύβοι ζωμού, σνακ, αλμυρά τυριά. Αντικαταστήστε το αλάτι με μυρωδικά, λεμόνι, σκόρδο και μπαχαρικά.
- Επεξεργασμένα τρόφιμα και έτοιμα γεύματα: συνήθως συνδυάζουν πολύ αλάτι, λίπος και ελάχιστες φυτικές ίνες.
- Ζάχαρη και επεξεργασμένοι υδατάνθρακες: περιορίστε γλυκά, αναψυκτικά και αρτοσκευάσματα. Η συχνή κατανάλωσή τους μπορεί να δυσκολεύει τον έλεγχο του βάρους, ενώ η αντικατάσταση τροφών ολικής άλεσης μειώνει την πρόσληψη φυτικών ινών.
- Τηγανητά και τρόφιμα πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά: ο περιορισμός τους βοηθά στον έλεγχο του βάρους και στη συνολική καρδιαγγειακή πρόληψη.
- Αλκοόλ: χρειάζεται περιορισμό, καθώς μπορεί να επηρεάζει την ενυδάτωση και να επιβαρύνει τη γενική υγεία.
Σημασία έχει το συνολικό διατροφικό πρότυπο και η συχνότητα κατανάλωσης, μαζί με τυχόν περιορισμούς που απαιτεί η υγεία σας.
Ένα Παράδειγμα Ημέρας Φιλικής προς τις Φλέβες
- Πρωινό: βρώμη με γιαούρτι, φρούτα του δάσους και ένα κουταλάκι σπόρους λιναριού
- Δεκατιανό: ένα πορτοκάλι ή δύο ακτινίδια
- Μεσημεριανό: φακές ή ρεβίθια με σαλάτα από λαχανικά εποχής και ελαιόλαδο
- Απογευματινό: μια χούφτα ανάλατους ξηρούς καρπούς
- Βραδινό: ψάρι στον φούρνο με μπρόκολο και πατάτα με τη φλούδα της
Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό. Αν έχετε σακχαρώδη διαβήτη, νεφρική νόσο ή άλλα προβλήματα υγείας, το διατροφικό σας πλάνο πρέπει να εξατομικεύεται από γιατρό ή διαιτολόγο.
Συνήθειες που Λειτουργούν Μαζί με τη Διατροφή
Η διατροφή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλάνο φροντίδας, μαζί με τις καθημερινές συνήθειες:
- Περπάτημα και κίνηση: οι μύες της γάμπας βοηθούν την επιστροφή του αίματος προς την καρδιά. Περπάτημα, ποδήλατο ή κολύμβηση μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα ανάλογα με τη φυσική σας κατάσταση.
- Αποφυγή πολύωρης ορθοστασίας ή καθιστικής θέσης: κάντε διαλείμματα, σηκωθείτε,περπατήστε, κινήστε τους αστραγάλους.
- Ανύψωση των ποδιών: για 15-20 λεπτά στο τέλος της ημέρας.
- Κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης: όταν συστήνονται από τον αγγειοχειρουργό, στη σωστή κλάση και στο σωστό μέγεθος.
- Διακοπή καπνίσματος: για την υγεία όλου του αγγειακού συστήματος.
Πού Σταματά ο Ρόλος της Διατροφής
Η ισορροπημένη διατροφή και ο έλεγχος του βάρους μπορούν να υποστηρίξουν τη διαχείριση των συμπτωμάτων της φλεβικής ανεπάρκειας. Δεν αποκαθιστούν, όμως, τις ανεπαρκείς βαλβίδες ούτε εξαφανίζουν τους κιρσούς. Η ανάγκη θεραπείας της μείζονος ή της ελάσσονος σαφηνούς φλέβας αξιολογείται από τον αγγειοχειρουργό.
Το triplex φλεβών βοηθά να εντοπιστούν η παλινδρόμηση του αίματος και οι βαλβίδες των φλεβών που δυσλειτουργούν. Ανάλογα με τα ευρήματα, μπορεί να προταθεί ενδοφλεβικό laser για σύγκλειση με θερμική ενέργεια της ανεπαρκούς φλέβας μέσω παρακέντησης ή σκληροθεραπεία για κατάλληλα επιλεγμένες φλέβες και ευρυαγγείες.
Πότε να Επισκεφθείτε Αγγειοχειρουργό
Κλείστε ραντεβού για αγγειολογικό έλεγχο αν παρατηρείτε:
- Αίσθημα βάρους, πόνο ή κούραση στα πόδια που επιμένουν
- Οίδημα (πρήξιμο) στους αστραγάλους, ιδιαίτερα το βράδυ
- Διογκωμένες (κιρσοειδείς) ή ελικοειδείς φλέβες
- Δερματικές αλλοιώσεις (αλλαγές στο χρώμα ή στην υφή του δέρματος στο κάτω μέρος της κνήμης
- Πληγή που δεν επουλώνεται (άτονο φλεβικό έλκος)
Άμεση ιατρική εκτίμηση χρειάζεται αν εμφανιστεί ξαφνικό πρήξιμο, έντονο άλγος, ερυθρότητα και σκληρία στο ένα πόδι, γιατί μπορεί να πρόκειται για φλεβική θρόμβωση.
Ο Αγγειοχειρουργός Δρ. Κωνσταντίνος Ξηρομερίτης
Ο Δρ. Κωνσταντίνος Ν. Ξηρομερίτης είναι Αγγειοχειρουργός, εξειδικευμένος στην Αγγειακή και Ενδαγγειακή Χειρουργική, και Διευθυντής της Δ’ Αγγειοχειρουργικής Κλινικής – Ενδοαυλικό Laser Φλεβικών Παθήσεων στο Metropolitan General. Στο ιατρείο του στην Αθήνα αντιμετωπίζει το σύνολο των φλεβικών παθήσεων, με διάγνωση μέσω triplex και εξατομικευμένη θεραπεία με σύγχρονες, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Δείτε το βιογραφικό του.
Αν σας απασχολούν βάρος, πρήξιμο ή κιρσοί στα πόδια, κλείστε ραντεβού στο ιατρείο, Σεμιτέλου 2Α, Αθήνα, ή καλέστε στο 210 7474888.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση. Για διάγνωση και θεραπεία απευθυνθείτε στον γιατρό σας.
Συχνές Ερωτήσεις
Όχι. Μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο του βάρους και στη διαχείριση ορισμένων συμπτωμάτων, αλλά δεν αποκαθιστά τις βαλβίδες. Η κατάλληλη θεραπεία επιλέγεται μετά από κλινική εκτίμηση και, όταν χρειάζεται, έλεγχο με triplex.
Τα εσπεριδοειδή, τα φρούτα του δάσους, τα κεράσια, τα σκούρα σταφύλια, τα ακτινίδια και τα μήλα με τη φλούδα τους. Είναι πλούσια σε φλαβονοειδή, βιταμίνη C και φυτικές ίνες.
Η υπερβολική πρόσληψη νατρίου μπορεί να ευνοεί την κατακράτηση υγρών και να επιβαρύνει το πρήξιμο. Επίμονο ή νέο οίδημα, όμως, χρειάζεται εκτίμηση της αιτίας του.
Τα φλεβοτονωτικά σκευάσματα μπορεί να βοηθήσουν σε ορισμένα συμπτώματα, όπως το βάρος και το οίδημα, αλλά δεν αντικαθιστούν τη διάγνωση και τη θεραπεία. Λαμβάνονται μόνο μετά από σύσταση του γιατρού σας.
Όταν υπάρχει αυξημένο βάρος, η μείωσή του μπορεί να περιορίσει τη φλεβική επιβάρυνση και τις ενοχλήσεις. Δεν εξαφανίζει τους κιρσούς που έχουν ήδη σχηματιστεί ούτε σταματάει την εξέλιξη της πάθησης..
